Debaty sejmoweIV Kadencja

Interpelacja w sprawie interpretacji przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

   Szanowny Panie Premierze! W związku z licznymi prośbami przedsiębiorców pragnę zwrócić się do pana ministra o przedstawienie właściwego sposobu stwierdzania istnienia obowiązku wynikającego z art. 21 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, trybu obliczania zobowiązania w stosunku do PFRON wynikającego z przywołanego przepisu oraz wykładni art. 28 ust. 1 pkt 1 wspomnianej ustawy.    Wniosek mój wynika z informacji o niewłaściwym, moim zdaniem, stosowaniu przez organy administracji państwowej, w tym także podległe panu, przywołanych wyżej zapisów rangi ustawowej. W szczególności uprzejmie wnoszę o ustosunkowanie się do każdej z niżej przedstawionych tez.    1. Wątpliwości interpretacyjne istniały już w omawianym zakresie pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 9 maja 1999 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych, odpowiednio dotyczyły stosowania art. 4 oraz art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy. Uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 1996 r. W 3/95 w sprawie ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni art. 4 ustawy rozstrzygnęła je w zakresie wyjaśnienia użytego przez ustawodawcę zwrotu ˝zatrudnienie ogółem˝ w przeliczeniu na pełne etaty jako ˝rzeczywiste zatrudnienie na podstawie różnych stosunków prawnych... osób, które nie korzystają z długotrwałych zwolnień z pracy i urlopów bezpłatnych˝. Trybunał Konstytucyjny oparł się na stanie prawnym istniejącym przed wejściem w życie nowej ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., nie mogąc uwzględnić przedstawionych przez prokuratora generalnego projektowanych rozwiązań nowej ustawy o zatrudnieniu i rehabilitacji w tym zakresie. W obowiązującej obecnie ustawie prawodawca, wprowadzając zapis ust. 5 art. 21, dołożył starań, aby wyeliminować wątpliwości wynikające z niefortunnej redakcji art. 4 poprzednio obowiązującej ustawy. Zmieniona została redakcja ust. 1 art. 4 poprzedniej ustawy, w art. 25 ust. 1 zastąpiono spójnik ˝i˝ spójnikiem ˝a˝. Ustawodawca, wprowadzając w art. 21 ust. 5 enumeratywny katalog wyłączeń, nie pozostawił wątpliwości, jakie grupy pracowników niewykonujących pracy należy wyłączyć z ogółu zatrudnionych w celu określania istnienia obowiązku płatniczego oraz obliczania wskaźników służących do określenia wielkości zobowiązania płatniczego. Kategorie te obejmują w szczególności wyłącznie osoby: zatrudnione na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, przebywające na urlopach wychowawczych, nieświadczące pracy w związku z odbywaniem zasadniczej i zastępczej służby wojskowej, będące uczestnikami Ochotniczych Hufców Pracy, nieświadczące pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego oraz przebywające na urlopach bezpłatnych, których obowiązek udzielania określają odrębne ustawy. Racjonalnie działający ustawodawca zalicza więc do osób, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy, m.in. osoby skierowane do pracy za granicą, osoby przebywające na urlopach macierzyńskich, osoby korzystające ze zwolnień lekarskich czy przebywające na urlopach bezpłatnych udzielonych na wniosek pracownika, w przypadku gdy udzielenie takiego urlopu nie jest obowiązkiem pracodawcy wynikającym z odrębnych ustaw (np. art. 25 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych). Ostatni przypadek wynika wprost z pkt. 6 ust. 5 art. 21 ustawy.    Literalna analiza zapisu ust. 5 art. 21 ustawy wskazuje, iż wyłączenia mogą być stosowane jedynie do osób sprawnych. ˝Do liczby pracowników... nie wlicza się - jeżeli nie są to osoby niepełnosprawne - osób zatrudnionych...˝. Podkreślić więc należy, iż dla potrzeb ustawy jako osobę zatrudnioną należy uznać np. pracownicę niepełnosprawną przebywającą na urlopie wychowawczym.    2. Omawiana ustawa nie precyzuje w art. 28 sposobu stwierdzania spełniania przez pracodawców wymogów określonych w art. 28 ust. 1 pkt 1. Spoistość ustawy jako aktu prawnego wymaga więc, aby do oceny spełniania lub nie wymogów tegoż przepisu posługiwać się wyłącznie zasadami określonymi w art. 21 ust. 5 ustawy, zasady działania prawa przy braku przepisu szczególnego powinny być jednolite. Określanie istnienia obowiązku wpłaty na PFRON, wyliczanie wskaźników służących do obliczania wielkości tej wpłaty oraz określanie spełniania warunków zatrudnienia przez zakłady pracy chronionej, uregulowane tą samą ustawą, ze względu na brak wyraźnie wskazanego przez ustawodawcę przepisu szczególnego musi przebiegać według tych samych zasad.    W związku z powyższym proszę pana ministra o odpowiedź na pytanie: Kiedy Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej wyda urzędową interpretację przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych?    Mając nadzieję na pilną odpowiedź, załączam serdeczne życzenia pomyślności oraz sukcesów w nadchodzącym Nowym Roku, kierowane do pana oraz do pracowników kierowanego przez pana urzędu.    Poseł Marek Wikiński    Warszawa, dnia 4 stycznia 2000 r.