Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przyznania osobom pracującym w okresie powojennym w tzw. batalionach budowlanych statusu osób represjonowanych

   Działając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, przedstawiam odpowiedź na interpelację posła Grzegorza Woźnego z dnia 25 marca 1999 r., który w związku ze sprawą byłych żołnierzy tzw. batalionów budowlanych pyta:    1. Czy jest wola polityczna koalicji rządzącej załatwienia tej bulwersującej sprawy?    2. Czy rząd popiera argumenty przedstawione przez Stowarzyszenie Żołnierzy Batalionów Roboczych o stosowaniu wobec nich represji?    W uprzejmej odpowiedzi na powyższe pytania informuję, że rząd nie zamierza obecnie wystąpić z inicjatywą legislacyjną umożliwiającą przyznanie specjalnych uprawnień osobom, które przebywały w tzw. batalionach budowlanych. Stanowisko rządu w tym zakresie nie odbiega od stanowiska poprzedniej koalicji rządzącej. Problem pojawił się już wówczas i przedstawiany był w trakcie posiedzeń Sejmu II kadencji (wide przemówienie kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na 28 posiedzeniu Sejmu II kadencji w dniu 31 sierpnia 1994 r. i 89 posiedzeniu w dniu 26 września 1996 r.).    Stanowisko negatywne wobec przyznania specjalnych uprawnień byłym żołnierzom batalionów budowlanych spotkało się z poparciem ówczesnej koalicji rządzącej, a także przedstawicieli pozostałych ugrupowań politycznych. Przedstawiono wówczas racje, które uznać należy za pozostające w mocy, iż w fachowych opracowaniach określa się służbę w batalionach budowlanych jako służbę wojskową nie zawierającą aspektów ściśle represyjnych. Bataliony budowlane były formowane z przeznaczeniem do wykonywania robót niezbędnych dla obronności kraju i realizacji narodowych planów gospodarczych. Szczególną ich cechą było to, że realizowały przede wszystkim zadania budowlane polegające na wznoszeniu obiektów szczególnych, oznaczonych ścisłą tajemnicą, a nadto, że żołnierze tych jednostek byli wyposażeni w broń.    W okresie nasilających się represji politycznych miały miejsce próby rozszerzenia represyjności - w warunkach służby wojskowej - także na jednostki budowlane. Nie stanowi to jednak dostatecznej podstawy do traktowania służby w batalionach budowlanych jako służby o charakterze represyjnym w znaczeniu, jakie nadała jej ustawa z dnia 2 września 1994 r. o dodatku i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianych w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania uranu (DzU nr 141, poz. 699). Należy też podkreślić, że rozkaz 008 z 1 lutego 1951 r., na który powołują się zwolennicy rozszerzenia uprawnień osób represjonowanych na osoby z batalionów roboczych, miał swój dalszy ciąg. W jego następstwie ukazała się uchwała Prezydium Rządu z 14 kwietnia 1951 r. w sprawie organizacji działalności batalionów zastępczej służby wojskowej. Ta uchwała wyraźnie wskazuje, że rozkaz 008 w pełni zastosowano tylko do żołnierzy górników. Zdając sobie sprawę z nielogiczności pierwszego rozkazu, Prezydium Rządu 10 kwietnia 1954 r. przyjęło nową uchwałę w sprawie organizacji batalionów budowlanych, gdzie wyraźnie stwierdza się w § 1, że bataliony budowlane są tworzone w ramach kadrowej służby wojskowej - nie zastępczej, ale kadrowej służby wojskowej.    Autor interpelacji powołuje się na korespondencję Stowarzyszenia Represjonowanych Żołnierzy Batalionów Roboczych z Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Należy stwierdzić, że korespondencja taka napływała lawinowo do wielu urzędów i do wielu parlamentarzystów. Stowarzyszeń grupujących byłych żołnierzy batalionów budowlanych jest kilka. Jednakże żądania ich nie są popierane przez stowarzyszenia grupujące byłych żołnierzy górników.    W tych warunkach odpowiedź na interpelację wydaje się uzasadniona.    Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów    Jacek Taylor    Warszawa, dnia 15 kwietnia 1999 r.