Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie sytuacji w przemyśle koksowniczym

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Marka Wójcika, przekazaną przy piśmie SPS-0202-3305/00, działając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów, pragnę udzielić następujących wyjaśnień.    W części dotyczącej restrukturyzacji polskiego przemysłu koksowniczego:    Ministerstwo Gospodarki, uznając koksownictwo za strategiczne w systemie zaopatrzenia podstawowych gałęzi przemysłu oraz widząc celowość przyjęcia przez rząd programu restrukturyzacji polskiego przemysłu koksowniczego, zainicjowało prace nad programem w stopniu zapewniającym efektywność tego sektora w warunkach zliberalizowanego rynku.    Strategicznymi celami opracowywanego programu są:    - poprawa efektywności ekonomicznej i uzyskanie trwałej rentowności poszczególnych koksowni,    - osiągnięcie konkurencyjności w warunkach wolnego rynku,    - przeprowadzenie modernizacji potencjału produkcyjnego w zakresie niezbędnym dla utrzymania zdolności na poziomie zgodnym z prognozowanym popytem,    - zmniejszenie uciążliwości oddziaływania przemysłu koksowniczego na środowisko.    Program zakłada realizację tych celów m.in. poprzez:    - likwidację nadmiernego i przestarzałego potencjału produkcyjnego oraz restrukturyzację majątku nieprodukcyjnego koksowni,    - dostosowanie zdolności produkcyjnych do potrzeb rynku krajowego i możliwości eksportu produktów koksowania,    - zmniejszenie kosztów całokształtu działalności koksowni,    - restrukturyzację zatrudnienia,    - przekształcenia własnościowe.    Tempo prac nad programem jest uzależnione od zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron, a w tym przede wszystkim zarządów koksowni, organizacji związkowych oraz nadzoru właścicielskiego w odniesieniu do zmian strukturalno-organizacyjnych, zarządzania, aspektów socjalnych, zdolności produkcyjnych, produkcji, inwestycji itp.    Efektywność programu i możliwość jego akceptacji przez rząd zależy głównie od realności przyjętych założeń, przewidywanych wyników działalności poszczególnych przedsiębiorstw, stopnia wykorzystania zdolności produkcyjnych, prognozowanego zachowania rynku, działań podejmowanych przez koksownie w celu obniżenia kosztów, kontynuowania przez przedsiębiorstwa właściwej polityki handlowej.    Ministerstwo Gospodarki wielokrotnie podkreślało, że oczekiwany efekt restrukturyzacji zostanie osiągnięty w przypadku dostosowania zdolności produkcyjnych koksowni do możliwości sprzedaży. Propozycja strony rządowej zmierzała do planowego wyłączenia nadmiernych mocy produkcyjnych, celem wykluczenia wzajemnej konkurencji zakładów. Zbilansowanie podaży i popytu przy optymalnie wykorzystywanych zdolnościach to warunek efektywności funkcjonowania przedsiębiorstw i rentowności produkcji koksu.    Jednakże same przedsiębiorstwa, również pod naciskiem załóg i organizacji związkowych, nie wykazywały należytego zrozumienia. Efektem wielomiesięcznych rozmów i konsultacji było ustalenie zbliżonego do optymalnego poziomu maksymalnych możliwości produkcyjnych poszczególnych koksowni. Czas ten został dla prac nad programem bezpowrotnie stracony, a uwarunkowania rynkowe potwierdziły obecnie konieczność wcześniejszych wyłączeń baterii koksowniczych.    Należy podkreślić, że niezależnie od działań restrukturyzacyjnych konieczne i niezbędne jest również kontynuowanie przez przedsiębiorstwa właściwej polityki handlowej, prowadzącej do uzyskiwania przychodów pozwalających na pokrycie kosztów prowadzonej działalności oraz podejmowanie pilnych działań zmierzających do znacznego zmniejszenia tych kosztów, a także poprawy efektywności wykorzystania majątku produkcyjnego i myśli technologicznej.    W części dotyczącej przebiegu przekształceń organizacyjnych oraz własnościowych pragnę poinformować, że proces ten jest w dużej mierze uzależniony również od woli zarządów samych przedsiębiorstw.    Z dniem 1 września 1999 r. z Huty Katowice SA zostały wydzielone Zakłady Koksownicze im. Powstańców Śląskich i powstał podmiot o firmie Zakłady Koksownicze Zdzieszowice Sp. z o.o.    Z dniem 1 lipca 1999 r. zostały skomercjalizowane Zakłady Koksownicze Wałbrzych i powstał podmiot o firmie Zakłady Koksownicze Wałbrzych SA.    Z dniem 1 stycznia 2000 r. został skomercjalizowany Kombinat Koksochemiczny Zabrze i powstał podmiot o firmie Kombinat Koksochemiczny Zabrze SA.    Zakłady Koksownicze Przyjaźń w Dąbrowie Górniczej przedstawiły zarys biznesplanu sprywatyzowanych Zakładów Koksowniczych Przyjaźń poprzez utworzenie spółki wierzycieli. Dokument ten zakłada, że przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w spółkę z udziałem wierzycieli nastąpi w drodze prywatyzacji bezpośredniej w trybie art. 39 ust. 1 pkt 2 oraz art. 49 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, tj. wniesienie do spółki po wcześniejszych rokowaniach podjętych na podstawie publicznego zaproszenia.    Jednocześnie zakłada się, że jeszcze przed sprywatyzowaniem przedsiębiorstwa dokonana zostanie głęboka restrukturyzacja zatrudnienia poprzez wydzielenie spółek:    - Zakład Remontów Mechanicznych Sp. z o.o.,    - Baza Transportu Samochodowego Sp. z o.o.,    - Zakład Usług Gospodarczych Sp. z o.o.    Dokument ten jest w chwili obecnej analizowany, a jego akceptacja będzie możliwa po uznaniu realności przyjętych w nim założeń.    W części dotyczącej objęcia pracowników przemysłu koksowniczego pakietem osłon uważam, że nie można sprowadzać programu restrukturyzacji polskiego przemysłu koksowniczego tylko i wyłącznie do jednej jego części, a mianowicie do osłon socjalnych. Jest to niewątpliwie niezwykle ważny problem, lecz powinien on wynikać z samego programu i być jego wypadkową. Zapewnienie osłon socjalnych zwalnianym pracownikom koksownictwa, bez wizji osiągnięcia efektywności funkcjonowania przedsiębiorstw po redukcji nadmiernego zatrudnienia, nie da gwarancji bezpieczeństwa socjalnego ani osobom zwalnianym, ani tym, którzy kontynuować będą pracę w przedsiębiorstwach. Dlatego też stwierdzam jednoznacznie: podstawą do uzgodnienia zakresu osłon socjalnych dla pracowników koksowni, którzy stracą pracę w wyniku niezbędnej redukcji zdolności produkcyjnych lub nadmiernego zatrudnienia, pozostaje spójność wszystkich elementów przyjętego przez rząd programu restrukturyzacji.    Jednocześnie wyjaśniam uprzejmie, że zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem szczegółowe uregulowania, w tym również wynikające z art. 37k ustawy z dnia 14 grudnia o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (DzU z 1997 r. nr 25, poz. 128, nr 28, poz. 153, nr 41, poz. 255, nr 63, poz. 403, nr 93, poz. 569, nr 107, poz. 692, nr 121, poz. 770 i nr 123, poz. 776, z 1998 r. nr 66, poz. 431, nr 106, poz. 668, nr 108, poz. 684, nr 137, poz. 887 i nr 162, poz. 1112, poz. 1118 i poz. 1126 oraz z 1999 r. nr 60, poz. 636) mogą dotyczyć podmiotów i sektorów gospodarki narodowej objętych programami restrukturyzacji przyjętymi przez Radę Ministrów.    Zgodnie z założeniami opracowywanego programu restrukturyzacji istotnym i koniecznym do wyeliminowania problemem, rzutującym na wynik działalności, jest nadmierny poziom zatrudnienia. Analiza stanu istniejącego wykazała, że przerosty zatrudnienia występują we wszystkich koksowniach, w tym również w koksowniach przyhutniczych, objętych obecnie programem restrukturyzacji i systemem osłon socjalnych.    Zakłada się wprowadzenie pakietu osłon socjalnych, który zostanie zastosowany po jego wynegocjowaniu z partnerami społecznymi. Uregulowania dotyczyć będą tylko pracowników zwalnianych z koksowni nieobjętych HPS, tj. ZK Przyjaźń, ZK Wałbrzych SA i KK Zabrze SA. Warunkiem koniecznym jest przyjęcie programu przez rząd RP, a osłony socjalne mogą dotyczyć tylko osób, które tracą miejsca pracy w wyniku zmian organizacyjnych, strukturalnych i likwidacji zdolności produkcyjnych wpływających na likwidację stanowisk pracy.    Dlatego też pragnę sprostować, że pakiet osłon socjalnych dla koksownictwa nie jest w chwili obecnej negocjowany ze stroną związkową oraz stroną pracodawców. Negocjacje te zostaną rozpoczęte natychmiast po przyjęciu przez Radę Ministrów programu restrukturyzacji polskiego przemysłu koksowniczego.    Pragnę jednoznacznie stwierdzić, że nie jest nam obojętny los zwalnianych już w chwili obecnej z przyczyn ekonomicznych pracowników Zakładów Koksowniczych Wałbrzych SA lub Kombinatu Koksochemicznego Zabrze SA. Uważam, że miejscem do wypracowania zasad rozwiązania tego problemu jest zespół trójstronny oraz działający w jego ramach podzespół ds. koksownictwa. Dialog społeczny w tym zakresie, choć niezwykle trudny, tak jak trudna jest sytuacja samych przedsiębiorstw, jest i będzie prowadzony w sposób regularny.    Z powodu braku uregulowań szczegółowych do osób tych należy stosować przepisy ogólne wynikające z prawa pracy, ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (DzU z 1990 r. nr 4, poz. 19, nr 10, poz. 59 i nr 51, poz. 298, z 1991 r. nr 83, poz. 372, nr 106, poz. 457, nr 113 poz. 491, z 1992 r. nr 21, poz. 84, z 1994 r. nr 1, poz. 1 oraz z 1996 r. nr 24, poz. 110), postanowienia zakładowych umów zbiorowych oraz uchwały nr 29/99 Rady Ministrów z dnia 13 kwietnia 1999 r. w sprawie udzielania pomocy ze środków budżetowych pochodzących z pożyczki nr 3599/POL przyznanej Rzeczypospolitej Polskiej przez Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju na podstawie umowy kredytowej z dnia 11 października 1993 r. Według informacji uzyskanej z Ministerstwa Finansów wniosek Zakładów Koksowniczych Wałbrzych SA w sprawie przyznania pożyczki został rozpatrzony pozytywnie.    Dodatkowe uprawnienia przysługujące powiatom/gminom zagrożonym strukturalną recesją i degradacją społeczną reguluje również rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie określenia wykazu powiatów/gmin zagrożonych strukturalną recesją i degradacją społeczną, w których stosuje się specjalne instrumenty ekonomiczno-finansowe i inne preferencje oraz przyznaje się prawo do zasiłku i stypendium zamieszkałym w nich bezrobotnym.    Z poważaniem    Minister    Janusz Steinhoff    Warszawa, dnia 2 marca 2000 r.