Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przygotowań do interwencyjnego skupu zbóż i innych produktów rolnych

   Szanowny Panie Marszałku! Stosownie do pisma pana marszałka (znak: SPS-0202-3569/00) przekazującego interpelację posła Stanisława Misztala w sprawie przygotowań do interwencyjnego skupu zbóż i innych produktów rolnych przedkładam odpowiedź na powyższą interpelację.    W 1999 r. wprowadzono istotne zmiany w sposobach interwencyjnego oddziaływania państwa na rynki rolne. Dotyczyło to przede wszystkim rynku zbóż konsumpcyjnych (pszenicy i żyta) oraz mleka w proszku i skrobi ziemniaczanej. Interwencją z zastosowaniem dotychczas prowadzonych form (interwencyjne zakupy i sprzedaż) objęte były także inne rynki - wieprzowiny, masła i miodu. Ustalanie zakresu i sposobów na poszczególnych rynkach poprzedzone było negocjacjami strony rządowej ze stroną związkową, zakończonymi podpisaniem protokołu ustaleń w dniu 29 maja 1999 r.    Efekty prowadzonych działań interwencyjnych:    Interwencyjny skup żywca wieprzowego ARR prowadziła od 1 lutego do 30 czerwca 1999 r. Skupiono 120 tys. ton półtusz wieprzowych pochodzenia krajowego. Uruchomiony przez ARR interwencyjny wykup nadwyżek wieprzowiny już w pierwszych tygodniach działań interwencyjnych zahamował utrzymującą się od września 1998 r. spadkową tendencję cen skupu trzody chlewnej. Według danych GUS w lutym 1999 r. średnia cena skupu trzody chlewnej wzrosła o 17,8% - do poziomu 2,90 zł/kg. Na wzrost średniej ceny wieprzowiny duży wpływ miał udział zakupów ARR w skupie ogółem, który w pierwszym miesiącu interwencji wynosił około 53%. W okresie prowadzonych działań przeciętna cena skupu trzody chlewnej ustabilizowała się na poziomie około 2,80 zł/kg. Rosnący trend cen skupu po zakończeniu interwencji dowodzi, że interwencja prowadzona na rynku żywca wieprzowego spełniła zadanie.    W 1999 r. wprowadzone zostały nowe formy interwencji w postaci dopłat bezpośrednich dla producentów zbóż towarowych (pszenicy i żyta) oraz dopłat do eksportu (mleko odtłuszczone w proszku i skrobia ziemniaczana).    Dopłaty bezpośrednie dla producentów zbóż:    Nowa forma interwencji państwa na rynku zbóż polegała na stosowaniu w skupie ustalonej ceny minimalnej pszenicy (450 zł/t) i żyta (320 zł/t), spełniających określone parametry jakościowe, oraz dopłat dla producentów, wynoszących: sierpień wrzesień październik pszenica (zł/t) 60 70 90 żyto (zł/t) 40 55 70    Dla podmiotów skupowych uczestniczących w tym systemie wprowadzono wysokie preferencje kredytowe na skup i przechowywanie zbóż. Oprocentowanie kredytów dla przedsiębiorców wynosiło 5% w sierpniu, 6% we wrześniu i 7% w październiku.    Nowy system interwencji państwa na rynku zbóż ukierunkowany został na bezpośrednie wspieranie producentów zbóż (ochronę dochodów) poprzez znaczne zwiększenie zakresu interwencji w porównaniu z latami poprzednimi oraz udzielanie dopłat rolnikom do ceny skupu. Ten system interwencji, skuteczniej niż dotychczas stosowany, stabilizuje rynek zbóż, co wyraża się mniejszymi niż w poprzednich latach wahaniami cen rynkowych w całym sezonie produkcyjnym i kształtowaniem właściwej wysokości cen w poszczególnych okresach sezonu (chodzi o odwrócenie obserwowanego w okresie trzech ostatnich lat zjawiska, gdy ceny zbóż w maju i czerwcu były niższe niż po zbiorach). Wprowadzenie nowego systemu interwencji jest ponadto działaniem w kierunku stopniowego dostosowywania do rozwiązań w UE, gdzie następuje obniżenie cen rynkowych do poziomu cen światowych z jednoczesnym zwiększeniem roli płatności bezpośrednich w kreowaniu dochodów rolniczych.    Łącznie działaniami interwencyjnymi po zbiorach w 1999 r. objęto ok. 3232 tys. ton zbóż, w tym: ok. 2715 tys. ton pszenicy i ok. 517 tys. ton żyta, a więc dwa razy więcej w porównaniu z latami 1997 i 1998 r. Skup realizowało 679 przedsiębiorców w 990 magazynach.    Generalnie nowa forma interwencji wpłynęła stabilizująco na ceny skupu, zapewniając jednocześnie opłacalność produkcji zbóż towarowych przy pomocy bezpośrednich dopłat kompensujących obniżenie cen rynkowych. Stworzyła także warunki do poprawy opłacalności przechowalnictwa i przetwórstwa zbóż. Ponadto poza ww. korzyściami odczuwanymi przez bezpośrednich uczestników rynku wdrożona w bieżącym roku forma działań interwencyjnych umożliwiła poprawę efektywności wykorzystania środków budżetowych poprzez zwiększenie skali interwencji przy mniejszym zaangażowaniu środków finansowych. Skupem interwencyjnym w 1999 r. objęto 2-krotnie większą ilość zbóż w porównaniu z latami poprzednimi.    Dopłaty do eksportu:    Stosowane przez ARR dopłaty do eksportu odtłuszczonego mleka w proszku (OMP) bardzo ożywiły rynek mleka. W programie działań interwencyjnych na 1999 r. były środki na dopłaty do około 60 tys. ton OMP w wysokości 105 mln zł. Wysokość dopłat była przedmiotem przetargów. ARR zawarła umowy na eksport z dopłatami na 46 tys. ton mleka w proszku, z czego wyeksportowano 41,5 tys. ton. Według oceny przedsiębiorców i spółdzielczości mleczarskiej interwencja na rynku mleka w br. jest oceniana bardzo pozytywnie. Dopłaty umożliwiły eksport OMP, bowiem w 1999 r. ceny światowe tego produktu były bardzo niskie (w sierpniu br. za OMP w portach Europy Zachodniej płacono 1230 USD/t na FOB, tj. ok. 5 zł/kg). Na rynku krajowym były one w tym okresie wyższe i wynosiły 5,58 zł/kg.    W programie interwencji przewidziano 12,5 mln zł na dopłaty do eksportu skrobi ziemniaczanej. Zorganizowano dwa przetargi, w wyniku których umowami objęto 23,8 tys. ton skrobi, z czego przedsiębiorcy wyeksportowali 20,4 tys. ton. Dopłaty umożliwiły eksport, gdyż ceny na rynku światowym były niskie.    Zgodnie z rocznym programem działań interwencyjnych ARR w 1999 r. interwencją objęty był również rynek miodu. Interwencyjne zakupy miodu realizowało 20 przedsiębiorców wybranych w drodze przetargu, którzy zakupili ok. 1,6 tys. ton miodu.    Doświadczenia z przebiegu interwencji w roku ubiegłym są wykorzystywane, co już znajduje wyraz w lepszym dostosowaniu terminu podejmowania działań przez ARR do sytuacji panującej na danym rynku. Przykładem są prowadzone od początku roku zakupy interwencyjne wieprzowiny, mające na celu przeciwdziałanie spadkowi cen żywca wieprzowego.    Należy podkreślić, że wprowadzony w roku ubiegłym system interwencji na rynku zbóż został pozytywnie oceniony przez rolników, gdyż ogólna zapłata (cena minimalna + dopłata), jaką otrzymywali za sprzedane zboże w ramach interwencji, była satysfakcjonująca. Także przedsiębiorstwa skupowe przekonują się, mimo początkowych oporów, do tego systemu. Uwzględniając korzyści osiągnięte w wyniku wprowadzenia skupu zbóż z dopłatą bezpośrednią, uznano, że w roku bieżącym ta forma interwencji będzie kontynuowana.    W celu sprawnego funkcjonowania skupu w ramach tego systemu już od pierwszych dni jego obowiązywania oraz uniknięcia perturbacji, jakie występowały w pierwszym miesiącu skupu w roku ubiegłym, odpowiednio wcześniej podjęto prace związane z opracowaniem, uzgodnieniem i zatwierdzeniem rocznego programu działań interwencyjnych ARR na 2000 r. Aktualnie program rozpatrywany jest przez Radę Ministrów.    Program zakłada, że skup zbóż (pszenicy i żyta) realizowany będzie przez przedsiębiorców za środki pochodzące z preferencyjnego kredytu skupowego z jednoczesnym udzieleniem przez ARR dopłat bezpośrednich dla producentów. W tym systemie przewiduje się objąć interwencją 3300 tys. ton pszenicy i 700 tys. ton żyta w okresie od 15 lipca do 30 października br. Umowy na kredyty skupowe będą zawierane przez banki z przedsiębiorcami, którzy podpiszą stosowne umowy z ARR na realizację skupu zbóż z dopłatą bezpośrednią dla producentów, w ramach limitów dopłat do oprocentowania nowo uruchamianych kredytów skupowych.    Jednocześnie uprzejmie informuję pana marszałka, że w końcowej fazie są prace związane z przygotowaniem szczegółowych zasad skupu zbóż ze zbiorów 2000 r. z dopłatami ARR.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Ryszard Brzezik    Warszawa, dnia 10 kwietnia 2000 r.